Wyruszając z Krakowa, podróż do Oświęcimia (polska nazwa miasta) zajmuje około 75 do 90 minut. W tym czasie wielu operatorów wycieczek z przewodnikiem wyświetla w autokarze film dokumentalny zatytułowany „Wyzwolenie Auschwitz”. Służy on jako ponure, ale konieczne wprowadzenie do tego, co czeka na miejscu.
Część 1: Auschwitz I (Stammlager)
Większość wycieczek rozpoczyna się w Auschwitz I, pierwotnym obozie koncentracyjnym. Przechodząc przez bramę z cynicznym hasłem „Arbeit Macht Frei” (Praca czyni wolnym), odwiedzający wchodzą na teren, który złudnie przypomina placówkę instytucjonalną, z ceglanymi barakami ustawionymi w równe rzędy.
Tutaj eksponaty muzealne znajdują się w blokach. Prawdopodobnie zobaczysz:
- Blok 4 i 5: Wystawy dowodów rzeczowych — tony ludzkich włosów, dziesiątki tysięcy butów, walizki z wypisanymi nazwiskami, protezy i okulary skonfiskowane ofiarom.
- Blok 11: „Blok Śmierci”, mieszczący obozowy areszt i cele głodowe. Między blokiem 10 a 11 stoi ściana straceń.
- Komora Gazowa i Krematorium I: Jedyna ocalała komora gazowa, ciemne, zimne betonowe pomieszczenie, które pozostawia niezatarte piętno na każdym odwiedzającym.
Część 2: Auschwitz II-Birkenau
Po krótkim transferze (zwykle zapewnianym przez autobus wycieczkowy) dotrzesz do Birkenau. Skala tego miejsca jest przerażająco ogromna. W przeciwieństwie do ceglanych budynków Auschwitz I, Birkenau to ogromne pole drewnianych baraków (z wielu pozostały już tylko kominy) i ruin.
Znajduje się tu słynna Brama Śmierci, rampa kolejowa, na której odbywała się „Selekcja”, oraz ruiny krematoriów II, III, IV i V. Jest to miejsce zindustrializowanego, masowego mordu na ponad milionie europejskich Żydów, Polaków, Romów i innych. Odległość od bramy do Międzynarodowego Pomnika na końcu torów wynosi około 1 km, co podkreśla ogrom tej zbrodni.